اختلال در تنگه هرمز فقط بازار انرژی را بههم نزده/شوک همزمان به غذا، دارو و فناوری جهان
به گزارش اقتصادنیوز به نقل از اکوایران، اختلال در تنگه هرمز، بهعنوان یکی از حیاتیترین گلوگاههای تجاری جهان، حالا فراتر از بازار انرژی اثر گذاشته و زنجیرهای از پیامدهای اقتصادی را در مقیاس جهانی رقم زده است. کاهش شدید تردد کشتیها از بیش از صد فروند در روز به تنها چند فروند، نهتنها عرضه نفت و گاز را محدود کرده، بلکه جریان کالاهای حیاتی از جمله مواد شیمیایی، کودهای کشاورزی، گازهای صنعتی و حتی محصولات فناوری پیشرفته را نیز مختل کرده است.
یکی از مهمترین تبعات این اختلال، کاهش صادرات کودهای شیمیایی از کشورهای حوزه خلیج فارس است؛ محصولاتی که بخش عمدهای از آنها از مشتقات نفت و گاز تولید میشوند. برآوردها نشان میدهد حدود یکسوم تجارت جهانی کود از مسیر تنگه هرمز عبور میکند. همزمانی این اختلال با فصل کشت در نیمکره شمالی—یعنی ماههای مارس و آوریل—نگرانیها را درباره کاهش تولید محصولات کشاورزی تشدید کرده است. کاهش دسترسی به کود میتواند به افت عملکرد مزارع منجر شود و در نهایت، امنیت غذایی را در بسیاری از کشورها به خطر بیندازد.
در همین حال، پیشبینیها از افزایش قیمت جهانی مواد غذایی حکایت دارد. در سناریوی بسته شدن کامل تنگه هرمز، قیمت گندم ممکن است بیش از ۴ درصد و قیمت میوه و سبزیجات بیش از ۵ درصد افزایش یابد. این فشار بهطور نامتوازن بر کشورهای در حال توسعه وارد میشود؛ بهطوری که برخی اقتصادها با جهشهای دو رقمی در هزینه مواد غذایی مواجه خواهند شد. در چنین شرایطی، نقش بازیگرانی مانند روسیه در افزایش تولید و صادرات کود میتواند بهعنوان یک عامل تعدیلکننده مطرح شود، هرچند این جایگزینی بهسرعت و بهطور کامل قابل تحقق نیست.
ابعاد بحران تنها به بخش کشاورزی محدود نمیشود. بازار گاز هلیوم نیز که نقشی کلیدی در صنایع پیشرفته دارد، تحت تأثیر قرار گرفته است. بخش قابلتوجهی از عرضه جهانی این گاز از کشورهای خلیج فارس تأمین و از مسیر هرمز منتقل میشود. هلیوم در تولید ریزتراشهها، تجهیزات الکترونیکی، خودروها و همچنین دستگاههای پزشکی پیشرفته مانند MRI کاربرد حیاتی دارد. اختلال در عرضه این گاز، به افزایش هزینه تولید در صنایع فناوری و حتی خدمات درمانی منجر خواهد شد.
از سوی دیگر، مشتقات پتروشیمی مانند متانول و اتیلن که در تولید طیف وسیعی از داروها—مسکنها تا آنتیبیوتیکها و واکسنها—استفاده میشوند، نیز با محدودیت صادرات مواجه شدهاند. وابستگی بالا به زیرساختهای حملونقل دریایی و هوایی در منطقه، بهویژه هابهای لجستیکی مانند دبی، موجب شده اختلال در این مسیرها مستقیماً به افزایش قیمت دارو در بازارهای جهانی بینجامد.
در نهایت، بازار گوگرد و زنجیره صنایع وابسته به آن نیز از این بحران بینصیب نمانده است. گوگرد که بهعنوان محصول جانبی نفت و گاز تولید میشود، مادهای کلیدی در تولید اسید سولفوریک و فرآوری فلزات مهمی مانند مس، نیکل و لیتیوم است—فلزاتی که در قلب صنایع باتریسازی قرار دارند. تداوم اختلال در عرضه این ماده میتواند هزینه تولید در صنایع انرژیهای نو، خودروهای برقی و حتی صنایع نظامی را افزایش دهد.
در مجموع، آنچه در تنگه هرمز رخ میدهد، تنها یک بحران منطقهای نیست؛ بلکه شوکی چندوجهی به اقتصاد جهانی است که از امنیت غذایی تا فناوری و سلامت را در بر میگیرد. تداوم این وضعیت، میتواند به بازتعریف مسیرهای تجاری و تشدید رقابت ژئوپلیتیک در سطح بینالمللی منجر شود.
ارسال نظر