درآمد میلیارد دلاری ایران با ایجاد یک «باجه عوارضی» در تنگه هرمز | تصرف خارک، مشکل تنگه را حل نمی کند | اروپا می داند پرداخت پول به ایران خشم واشنگتن را بر میانگیزد
به گزارش اقتصادنیوز به نقل از انتخاب، فایننشال تایمز نوشت: دونالد ترامپ استعدادی وارونه در واداشتن دشمنان آمریکا به کشف اشکال جدیدی از اهرمهای فشار علیه ایالات متحده دارد. جنگ تجاری او با چین، پکن را متقاعد ساخت که از تسلط خود بر مواد خاکی کمیاب و مواد معدنی حیاتی بهرهبرداری کند و آمریکا را مجبور به کاهش تعرفههای خود کرد.
در ادامه این مطلب آمده است: به شیوهای مشابه، ایران اکنون سرانجام تهدید دیرینه خود را عملی ساخته و عملاً تنگه هرمز را بسته است. تهران نیز مانند پکن از اینکه چقدر سریع میتواند بر غرب درد اقتصادی تحمیل کند، خوشحال خواهد بود.
بهرهبرداری ایران از کنترل خود بر این تنگه به این معناست که جمهوری اسلامی اکنون میتواند به چیزی فراتر از صرفاً زنده ماندن در برابر حمله آمریکا و اسرائیل چشم بدوزد. این کشور چشماندازی واقعی برای خروج از جنگ در موقعیتی تقویتشده در عرصه بینالملل دارد.
شکی نیست که ایران ضربات سختی متحمل شده است. اما ایران صرفاً به جنگ ادامه نمیدهد. این کشور نشان داده که میتواند آسیب واقعی به همسایگان خلیجفارسی خود، مانند عربستان سعودی و امارات متحده عربی وارد کند — و علامتهای سوال بزرگی بر سر آینده بلندمدت آنها ایجاد نماید. نکته حائز اهمیت این است که تنگه هرمز همچنین منبع درآمد بالقوه و قابل توجهی برای آینده جمهوری اسلامی فراهم میکند که میتواند بسیار ارزشمند باشد.
گزارش شده که ایران برای عبور ایمن هر کشتی از تنگه دو میلیون دلار دریافت میکند. در شرایط عادی، روزانه حدود ۱۴۰ کشتی از این مسیر عبور میکنند. بنابراین یک محاسبهٔ سرانگشتی نشان میدهد که اگر ایران در ایجاد یک باجه عوارضی در تنگه موفق شود، میتواند ماهانه میلیاردها دلار به خزانه دولت اضافه کند.
مارکو روبیو هفته گذشته نسبت به این خطر هشدار داد که ایران به دنبال دریافت عوارض از کشتیهای عبوری از تنگه خواهد بود. وزیر امور خارجه آمریکا گفت که این اقدام غیرقانونی و غیرقابل قبول است. او در هر دو مورد حق دارد. سوال این است: آمریکا چه کاری میتواند در این زمینه انجام دهد؟
پاسخ ناامیدکننده این است که ممکن است راهحل نظامی برای این مسئله وجود نداشته باشد. آمریکا در حال حاضر نیروهای زمینی را به منطقه اعزام میکند. اما تصرف جزیره خارگ — که ترامپ در مصاحبه اخیر با فایننشال تایمز مطرح کرد — لزوماً مشکل تنگه را حل نمیکند.
در واقع، برنامهریزان نظامی غربی نسبت به شانس بازگشایی تنگه صرفاً با ابزارهای نظامی بسیار بدبین هستند. جغرافیای منطقه و فناوری در اختیار ایران — از جمله پهپادهایی که میتوانند کیلومترها دورتر از خط ساحلی هدایت شوند — به این معناست که حتی اسکورتهای دریایی نیز نمیتوانند ایمنی تردد تجاری را تضمین کنند.
این امر توافق مذاکرهشده با ایران را به عنوان واقعبینانهترین گزینه باقی میگذارد. اما ایران احتمالاً بهای بسیار بالایی طلب خواهد کرد. رژیم ایران چشم به درآمدهای بالقوهٔ سرنوشتساز آینده دارد — و همچنین ابزاری برای اعمال لطف یا تنبیه نسبت به کشورهای سراسر جهان.
ترامپ، که خود را مذاکرهکنندهای ماهر میداند، دستوپا میزند. او اخیراً پذیرفت که سبک مذاکره ایران را بسیار «عجیب» مییابد. هفته قبل از آن، رئیسجمهور آمریکا پیشنهاد داده بود که «من و [ایران]» ممکن است بهطور مشترک تنگه را مدیریت کنند — که برخی آن را تلاشی برای تقسیم عوارض احتمالی با تهران تعبیر کردهاند. اما به نظر میرسد ایرانیان علاقهای نشان نمیدهند.
همسایگان ایران از این ایده که تهران از جنگ با کنترل عملی بر صادرات انرژی خلیج فارس و همچنین جریان درآمدی جدید خارج شود، وحشت دارند. گمانهزنیهای زیادی وجود دارد که امارات و عربستان سعودی ممکن است به جای پذیرش آن نتیجه، به درگیری بپیوندند. اما این کشورها نیز به خوبی آگاهند که حملات ایران به تأسیسات نفتی یا آبشیرینکنهایشان میتواند ویرانی بلندمدتی بر اقتصاد و جوامعشان وارد کند. آنها ممکن است در نهایت تصمیم بگیرند که پرداخت پول حفاظت به ایران گزینه بهتری از تشدید تنش باشد.
کشورهای آسیایی — که بازارهای اصلی صادرات انرژی خلیج فارس هستند و در خط آتش ایران قرار ندارند — نیز ممکن است پرداخت هزینه را مد نظر قرار دهند. متحدان آمریکا، مانند ژاپن و اتحادیه اروپا، میدانند که پرداخت پول به ایران خشم واشنگتن را برمیانگیزد.
اما روابط اروپا با دولت ترامپ از هم اکنون به حدی بد است — و رئیسجمهور چنان غیرقابل پیشبینی — که ممکن است اروپاییها این ریسک را بپذیرند، به جای اینکه افزایش دائمی قیمت انرژی را بپذیرند یا به خرید نفت و گاز روسیه بازگردند.
البته هنوز «مجهولات شناختهشده» بسیاری وجود دارد، به تعبیر دونالد رامسفلد، معمار تهاجم به عراق در سال ۲۰۰۳. مداخله نیروهای زمینی آمریکا تشدید چشمگیری خواهد بود.
برخی از آنهایی که از ترامپ، اسرائیل یا عربستان سعودی بیزارند، از دیدن اینکه جمهوری اسلامی برگهها را علیه دشمنانش برمیگرداند، لذت خواهند برد.
