ریشه‌یابی رکود اقتصادی توسط مشاور رئیس جمهور +جدول

نگاه اجمالی به عملکرد اقتصادی در سه شاخص رشد اقتصادی، تورم و بیکاری در فاصله سال‌های بعد از جنگ تحمیلی، تا‌کنون نشان می‌دهد تورم به طور متوسط 20 درصد، نرخ بیکاری 12 درصد و رشد اقتصادی چهار درصد بوده است.

در 25 سال گذشته عمدتاً رشد اقتصادی در بخش صنعت و خدمات بوده که 70 درصد رشد اقتصادی مربوط به این دوبخش بوده و رشد خدمات با محرک صنعت و رشد مخارج دولت و فعالیت‌های دولتی بوده و در شرایط محیطی به این عملکرد اقتصادی دست یافته‌ایم.

در اقتصاد ما چون همواره نرخ تورم بالا، دورقمی و با نوسانات زیاد بوده دولت برای پوشش آن مجبور به کاهش نرخ سودهای بانکی به صورت دستوری شده که باعث سرکوب مالی شده و نرخ سود بانکی همواره از تورم پایین‌تر بوده که عملکرد تجهیز مالی را همواره با مشکل روبه‌رو کرده است. درست بر خلاف چیزی که الان در اقتصاد ما حاکم است.

نرخ ارز به خاطر تورم بالا به صورت دستوری و غیر واقعی پایین نگه داشته شده است و در قیمت‌گذاری محصولات نیز در طیف گسترده نرخ ها به‌صورت دستوری پایین نگه داشته شده است تا به اندازه تورم رشد پیدا نکنند.

به دلیل شیوع بیماری هلندی، مسکن کاربردی فراتر از سرپناه به خود گرفت و به عنوان ثروت خانوار مطرح و صنعت ساختمان هم به دلیل جهش زیاد به صنعت پیشران سرمایه در ایران بدل شد.

اقتصاد ایران به دلیل این که وابسته به درآمدهای نفتی است بسیار بی ثبات است و با کاهش قیمت نفت و کاهش درآمدهای دولتی هزینه‌های عمرانی بسیار کاهش پیدا می کند.

اشکال زیر‌ساختی اقتصاد ایران در اختیار قرار گرفتن منابع سرشار نفتی است که به موتور محرکه اقتصاد در ایران تبدیل شده است. در دولت قبلی در شرایط وفور منابع نفتی قرار داشتیم در دولت یازدهم هم در شرایط بعد از وفور قرار داریم و با شرایط توافق هسته‌ای در کشور حق انتخاب‌های بیشتری خواهیم داشت و مهم‌ترین سوال در این شرایط این است که کدام فعالیت تولیدی در کشور ما نقش تعیین‌کننده در رشد اقتصادی و اشتغال پایدار دارد.

صنایعی که در سال‌های پیشین عامل اصلی رشد در کشور بوده است مجموعه صنعت ساختمان، خودرو، کشاورزی و فلزات و صنایع معدنی و پتروشیمی بوده است که در حال حاضر با رکود مسکن و کاهش درآمدهای دولتی دیگر عاملی برای رشد اقتصادی نخواهد بود.

در بخش خودرو نیز به علت کاهش تقاضای داخلی و عدم رقابت‌پذیری در این بخش باز عامل رشد اقتصادی در سال‌های بعد نخواهد بود و در صنایع کشاورزی هم سیاستگذاری در تولید هاد های ارزان قیمت بوده است و صنایع فلزیی هم به خاطر جهش بخش صنعت و خودرو پیشرفته داشته که در حال حاضر شرایط تغییر کرده است و در صنایع معدنی و پتروشیمی هم با کاهش قیمت شدید مواجه بوده‌ایم در در تولید محصولات با دوام و کم دوام هم بیشتر مورد مصرف تقاضای داخلی بوده و هیچ کدام در حال حاضر قابلیت برای پیشبرد اقتصاد ندارند.

اقتصاد ایران دو مزیت عمده برای رسیدن به رشد اقتصادی دارد که مصرف سالانه انرژی در ایران بسیار زیاد است و با کاهش و صرفه‌جویی در مصرف انرژی، پتانسیل بالا کشیدن اقتصاد را دارد و همچنین نیروی انسانی تحصیل کرده فراوان در کشور به وفود وجود دارد و از سال 91 به بعد قیمت نیروی کار در ایران نسبت به کشورهای دیگر کاهش پیدا کرده است و بازآموزش مهارت به نیروی کار ورقابت‌پذیر کردن نیروی کار و صرفه‌جویی در منابع انرژی در صنعت پیشران در اقتصاد باشیم.