بهترین سپر نفتی برای دولت

محسن قمصری، مدیر امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران در بیستمین نمایشگاه نفت، گاز و پتروشیمی کشور هم بدهی 5.3 میلیارددلاری یک شرکت اماراتی بابت خرید میعانات گازی از ایران را تایید کرد و هم در همایشی درباره توانمندی بخش خصوصی برای نقش آفرینی در فروش نفت ایران گفت: «در حال حاضر بخش خصوصی بیشتر به سوی دلالی و واسطه‌گری پیش رفته ‌است و تمام تلاش این بخش اینک خرید نفت با قیمت کمتر از امور بین‌الملل شرکت ملی نفت و فروش آن در بازارهای دنیا است».

در سال های اخیر، وزارت نفت با مشکلات زیادی در صادرات نفت خام و میعانات گازی و همچنین بازگشت درآمدهای حاصله آن مواجه بوده است. همین موضوع موجب کاهش میزان صادرات نفت خام از حدود 2.2 میلیون بشکه در روز به حدود یک میلیون بشکه در روز و اختلالات جدی در صادرات میعانات گازی در برخی دوره‌های زمانی شده است. با وجود این، وزارت نفت همچنان از متنوع سازی روش‌های فروش و مشارکت دادن بخش خصوصی در فروش نفت خام و میعانات گازی خودداری کرده و امور بین الملل شرکت ملی نفت ایران به عنوان مسئول اصلی و مستقیم فروش نفت خام و میعانات گازی کشور، انحصار خود در فروش این مواد خام را حفظ کرده است. همچنین این مدیریت شرکت ملی نفت ایران به بهانه «جلوگیری از رانت خواری»، همچنان از آماده سازی شرایط مناسب برای حضور بخش غیردولتی با انجام اقداماتی مانند تعیین قیمتی مناسب برای فروش نفت خام و میعانات گازی به این بخش و یا در نظر گرفتن تسهیلاتی برای تسویه حساب مواد خام خریداری شده توسط این بخش با دولت از طریق سازوکارهای بورسی خودداری کرده است.

همین موضوع سبب شده است تا اقدامات معدود صورت گرفته برای فروش نفت خام و میعانات گازی به بخش غیردولتی نیز موفق نباشد و سرمایه گذاران پالایشگاه‌های کوچک کشور از تامین خوراک از منابع داخلی ناامید شده و به واردات خوراک از کشورهای همسایه رو بیاورند و یا فعالیت های خود در این حوزه را بسیار محدود کنند. به عنوان مثال، در بهار سال 93 عرضه نفت خام در بورس انرژی در حالی صورت گرفت که قیمت نفت خام به صورت «ثابت» و برابر قیمت فوب خلیج فارس تعیین شده بود و فروش ریالی براساس ارز آزاد صورت می گرفت و این در حالی بود که وزارت نفت، خوراک مورد نیاز پالایشگاه‌های نفت کشور را با قیمت 95 درصد فوب خلیج فارس و بر مبنای ارز مرجع تامین می‌کرد.

با توجه به تاکید بند 13 سیاست های کلی اقتصاد مقاومتی به راهبردهایی مانند‌ ایجاد تنوع در روش‌های فروش، مشاركت دادن بخش خصوصی در فروش و افزایش صادرات فرآورده‌های نفتی برای مقابله با ضربه پذیری درآمد حاصل از صادرات نفت و گاز کشور، ضرورت دارد که انعطاف لازم توسط امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران در فروش نفت خام و میعانات گازی کشور ایجاد شود و شرایط فروش نفت خام و میعانات گازی به بخش غیردولتی تسهیل شود.